Nękanie, stalking przez byłego partnera
Nękanie przez byłego partnera lub partnerkę może być penalizowane przez Kodeks karny w ramach przestępstwa uporczywego nękania z art. 190a k.k.
Klienci Kancelarii bardzo często zdają pytania na spotkaniach w ramach porad prawnych czy były partner/partnerka swoim nachalnym, namolnym zachowaniem w zakresie inicjowania spotkań i kontaktu może dopuścić się popełnienia przestępstwa stalkingu? Aby odpowiedzieć na to zagadnienie prawne, w pierwszej kolejności należy ustalić czym jest nękanie w rozumieniu prawa karnego.
Czym jest nękanie?
Nękanie, czyli inaczej stalking, polega na uporczywym nękaniu innej osoby lub osoby jej najbliższej oraz na wzbudzaniu u niej uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo też istotnego naruszania prywatności. Nękanie może także przybrać postać podszywania się pod inną osobę, wykorzystywania jej wizerunku lub innych jej danych osobowych, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.
Intencją wprowadzenia tego czynu zabronionego do Kodeksu karnego była ochrona sfery wolności psychicznej człowieka. Przez sferę wolności psychicznej należy rozumieć wolność od poczucia strachu, nagabywania, niechcianego towarzystwa, jak i wolność do zachowania swojej prywatności. Każdy obywatel ma prawo do poczucia bezpieczeństwa. Gdy to poczucie i sfera wolności psychicznej zostanie naruszona przez byłego partnera, wysoce prawdopodobne jest popełnienie przestępstwa uporczywego nękania, czyli stalkingu.
Na czym polega nękanie?
Nękanie drugiej osoby musi się charakteryzować uporczywością, czyli działaniem powtarzającym się, wielokrotnym w prześladowaniu osoby. Stalkingiem nie będzie jednorazowe zachowanie byłego partnera.
Czyn ten może być popełniony w różnych formach czynności naprzykrzających się, których celem jest jej udręczenie, utrapienie, dokuczenie lub niepokojenie pokrzywdzonego albo jego osoby najbliższej. Tym samym śmiało rzec można, że jest to zachowanie nieustanne z istotnym naruszeniem wolności osobistej i prywatnej drugiej osoby, u której wzbudzone zostaje uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia w postaci obaw o swoje bezpieczeństwo w sferze fizycznej i psychicznej. Aby lepiej zrozumieć cechę uporczywości nękania, warto przytoczyć wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu (sygn. akt: II AKa 18/14), który wskazał, iż: „o uporczywym zachowaniu się sprawcy świadczy z jednej strony jego szczególne nastawienie psychiczne, wyrażające się w nieustępliwości nękania, tj. trwaniu w swego rodzaju uporze, mimo próśb i upomnień pochodzących od pokrzywdzonego lub innych osób o zaprzestanie przedmiotowych zachowań, z drugiej natomiast strony – dłuższy upływ czasu, przez który sprawca je podejmuje”.
Podkreślić należy, iż nie jest konieczne aby sprawca, czyli stalker stosował przemoc lub agresję fizyczną. Co do zasady jest to przestępstwo wymierzone w sferę psychiczną ofiary.
Jak wskazuje orzecznictwo, dla istnienia lub nie tego przestępstwa decydujące jest kryterium odczucia pokrzywdzonego w zakresie jego zagrożenia w wolność osobistą i sferę prywatną.
Zachowania stalkera – byłego partnera, polegające na powtarzalnych zachowaniach w postaci inicjowania kontaktu z byłym partnerem, poprzez niepogodzenie się z zaprzestaniem relacji i kontaktu, z wyraźną dezaprobatą drugiej strony, stanowić będzie uzasadnione okolicznościami wypełnienie znamion czynu zabronionego. W szczególności, gdy zachowania te materializują się wzbudzeniem w byłego partnera uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia, z uwagi na inicjowany kontakt i przesłane treści oraz istotne naruszenia prywatności.
Przykłady zachowania stanowiącego stalking:
Były partner może dopuścić się wobec drugiej osoby stalkigu, gdy:
- wielokrotnie kontaktuje się tj. dzwoni, wysyła wiadomości tekstowe, wiadomości mailowe, listy;
- nachodzi w różnych miejscach, obserwuje, śledzi, przychodzi do miejsca zamieszkania, pracy wbrew woli, narzucając swoją obecność i kontakt bezpośredni;
- upublicznia informacje i dane osobowe, rozpowszechnia nieprawdziwe informacje;
- podszywa się;
- publikuje w Internecie fałszywe treści np. wpisy, komentarze, ogłoszenia, filmy itp.;
- inicjuje kontakt z pracodawcą, rodziną drugiej strony.
Oczywiście nie jest to zamknięty katalog czynności, które mogą być rozumiane i traktowane przez organy ścigania, jako przejaw uporczywego nękania byłego partnera.
Nota prawna: Powyższy artykuł nie jest poradą prawną ani analizą adwokacką, lecz stanowi tylko i wyłącznie wybiórczą publikację prawną naszej Kancelarii Adwokackiej na temat często poruszany przez klientów. Artykuł prawny został sporządzony w stanie prawym na dzień jego opublikowania.
Autor:
Karnista adwokat Rafał Biernacki
Kancelaria Adwokacka
Warszawa, 10.12.2025 roku